Previous Page  4 / 24 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 4 / 24 Next Page
Page Background

4

SỐ

44

, THỨ NĂM NGÀY

31/10/2019

XÃ HỘI

Giữhồndântộctrongnhữngnếpnhàsàn

n

CHANG HằNG - TÚC PHươNG

Nhàsàntruyềnthốngcủangười dân

tộcTàyởhuyệnLâmBình(tỉnhTuyên

Quang) lànétđẹpvănhóamangđặc

trưngriêngcủavùngmiềnnúi.

Đến xã Thượng Lâm, huyện Lâm

Bình, ta có thể quan sát được những

ngôi nhà sàn cổ còn nguyên vẹn với

kiến trúc đặc trưng mà phong tục, tập

quán người Tày đã in sâu vào từng

chiếc cột nhà qua những họa tiết, cách

thiết kế và đặc biệt là sự hòa hợp với

thiên nhiên.

Điều quan trọng nhất để dựng được

một ngôi nhà của người Tày ở đây là

phải chu đáo, cẩn thận khi chọn đất và

hướng phù hợp với tuổi của chủ nhà,

nó sẽ mang lại nhiều sự may mắn cho

gia đình. Để được như vậy, chủ nhà cần

mời thầy cúng đến để giúp xem xét,

chọn vị trí.

Người Tày ở Thượng Lâm quan

niệm, ngôi nhà sàn đẹp thường là ngôi

nhà lưng quay về núi, mặt hướng ra

đồng ruộng. Sự cao ráo của sàn cũng

giúp không khí được lưu thông, thoáng

mát, khi mưa sẽ không ẩm ướt vào mùa

hè, và tránh được giá lạnh mùa đông.

Để dựng được một ngôi nhà sàn theo

ý muốn, việc chuẩn bị nguyên vật liệu

thường kéo dài vài tháng hoặc tới 1 - 2

năm. Người ta phải vào rừng sâu, lên núi

cao để kiếm tìm loại gỗ. Hầu hết nhà sàn

của người Tày ở xã Thượng Lâm đều

được làm rất rộng từ những loại gỗ quý

có giá trị cao trên thị trường như: Đinh,

lim, sến, táu (4 loại gỗ tứ thiết của Việt

Nam). Ngoài ra, còn dùng tre, nứa, lá cọ

để làm mái, sàn nhà...

Bước vào ngôi nhà sàn của người

Tày, ta bắt gặp đầu tiên là chiếc cầu

thang (tháng đuây) được đặt ở ngay

đầu hồi bên trái. Cầu thang lên nhà

được làm bằng gỗ rộng khoảng 20 -

25cm, dài khoảng 110 - 140cm (tùy

theo kích cỡ

n g ô i

nhà). Mặc dù là bộ phận phụ

nhưng chiếc cầu thang lại rất quan

trọng trong đời sống sinh hoạt hằng

ngày và mang yếu tố tâm linh của dân

tộc Tày. Nói về điều này, ông Nông

Văn Pảo ở thôn Nà Đông, xã Thượng

Lâm cho biết: “Cầu thang là vật nối

liền đất với sàn nhà nên người Tày

quan niệm đó là chiếc cầu nối giữa âm

và dương. Bậc thang lên xuống bao giờ

cũng là số lẻ. Người Tày ở xã Thượng

Lâm thường làm 9 bậc tượng trưng cho

9 vía của con người với quan niệm làm

bậc thang là số lẻ

thì gia

đình sẽ làm ăn tấn tới, thuận lợi

và gặp may mắn”.

Đi qua cầu thang là đến cửa chính

vào nhà. Điểm đặc biệt ở nhà sàn người

Tày xã Thượng Lâm là thường có đôi

câu đối bằng chữ Nho ở hai bên cửa,

hoặc khắc các họa tiết hình rồng

phượng, hình ảnh sinh hoạt đời thường

với quan niệm sẽ đem lại sự may mắn,

thành công cho gia chủ. Nhà sàn lớn và

thường có 5 gian, mỗi gian có một

chức năng riêng biệt. Gian đầu là nơi

chủ nhà tiếp khách; gian giữa để thờ

cúng tổ tiên phù hộ cho gia đình được

ấm no, hạnh phúc viên mãn; gian thứ

tư thường là gian bếp chính có nhiệm

vụ làm sáng cho ngôi nhà vì phần mái

thường lợp sát với cửa sổ nên bên trong

căn nhà rất tối; các gian phụ để giường

ngủ, sinh hoạt, để thóc lúa... Gầm sàn

là nơi để các dụng cụ lao động, như

cuốc xẻng, dao…Nhà sàn có nhiều cột

gỗ (gồm 8 cột chính và 16 cột quân),

cột được chôn sâu xuống đất hay được

kê bằng đá tảng.

Theo ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ

tịch UBND huyện Lâm Bình, nhà

sàn truyền thống ở Lâm Bình hiện

vẫn còn khá nhiều, tập trung chủ yếu

ở các xã Thượng Lâm, Khuôn Hà,

Lăng Can, Bình An, Thổ Bình,

Phúc Yên. Đó là những xã có đồng

bào dân tộc Tày sinh sống và cấu

trúc của nhà sàn rất rộng và đẹp.

Nhiều nếp nhà tuy có tu sửa lại

nhưng vẫn giữ được nét đẹp

truyền thống. Huyện đang tìm kiếm

những giải pháp để bảo tồn bản sắc và

kiến trúc cổ của những nếp nhà sàn

truyền thống này; tuyên truyền, hướng

dẫn người dân phát triển du lịch cộng

đồng homestay nhưng vẫn giữ nét đẹp

truyền thống của người dân tộc Tày.

n

Một nếp nhà sàn truyền

thông của dân tộc Tày.

Một số vật dụng trưng bày ở nhà sàn.

ẢNH: ĐINH TÚC

Cột nhà sàn.

ẢNH: HOÀNG CHANG

Nhà sàn truyền thống “Phối cảnh điển hình của homestay”.

ẢNH: LÝ PHƯƠNG

Homestay Hoàng Việt.

ẢNH: NGUYỄN HẰNG